Azymut to kierunek marszu wyrażony kątem od północy magnetycznej, w zakresie od 0° do 360°. W terenie wyznaczysz go kompasem płytkowym, ustawiając przyrząd na cel, a następnie zgrywając igłę magnetyczną z oznaczeniem północy na limbusie. Najważniejsze jest trzymanie kompasu poziomo.
Jak wyznaczyć azymut na widoczny obiekt?
Ta metoda sprawdza się wtedy, gdy widzisz punkt, do którego chcesz dojść, na przykład charakterystyczne drzewo, skałę albo wieżę. Kompas płytkowy ustaw tak, aby jego strzałka kierunkowa wskazywała wybrany obiekt.
Postępuj według następujących kroków:
- Stań stabilnie i skieruj dłuższą krawędź lub strzałkę kierunkową kompasu na wybrany obiekt.
- Trzymaj kompas dokładnie poziomo. Dzięki temu igła magnetyczna będzie mogła swobodnie się obracać i nie będzie ocierała o obudowę.
- Obracaj limbus, czyli ruchomy pierścień kompasu, aż oznaczenie północy na pierścieniu znajdzie się pod północnym końcem igły magnetycznej.
- Odczytaj wartość azymutu przy linii kierunkowej kompasu. Otrzymany wynik określa kierunek do wybranego obiektu.
Po ustawieniu azymutu możesz odejść od punktu pomiaru. Gdy później ustawisz kompas poziomo i ponownie zgrasz północny koniec igły z oznaczeniem północy na limbusie, strzałka kierunkowa wskaże pierwotny kierunek marszu.
Uważaj na zakłócenia. Podczas pomiaru odsuń kompas od telefonu, noża, zegarka, metalowych guzików i innych metalowych przedmiotów. Mogą one zmienić położenie igły i spowodować błędny odczyt.
Jak utrzymać azymut podczas marszu?
Azymut wyznacza prostą linię, ale teren rzadko pozwala iść nią bez przerwy. Staw, gęste krzaki, powalone drzewo lub ogrodzenie trzeba ominąć. Nie zmieniaj jednak azymutu tylko dlatego, że przeszkoda znajduje się na drodze.
Najwygodniej stosować punkty pośrednie. Zamiast patrzeć w kompas przy każdym kroku, wybierz na linii marszu wyraźny, nieruchomy obiekt i idź do niego. Może to być pojedyncze drzewo, głaz albo słup.
Przy omijaniu przeszkody postępuj według tych zasad:
- Wybierz punkt pośredni widoczny za przeszkodą i leżący możliwie blisko pierwotnej linii marszu.
- Obejdź przeszkodę, zapamiętując miejsce, w którym zszedłeś z tej linii.
- Po minięciu przeszkody wróć na linię pierwotnego azymutu, zamiast wyznaczać nowy kierunek z przypadkowego miejsca.
- Po dotarciu do punktu pośredniego ponownie sprawdź ustawienie kompasu i wybierz następny obiekt.
Jeżeli po obejściu przeszkody wykonasz pomiar z miejsca znacznie przesuniętego w bok i potraktujesz go jako nowy punkt startowy, możesz minąć cel. Pomiar najlepiej powtarzać po powrocie na właściwą linię.
Drugim parametrem jest odległość. Możesz szacować ją liczbą kroków, ale przed wyjściem w teren dobrze określić, ile kroków pokonujesz na znanym odcinku. Pozwala to lepiej ocenić, kiedy powinien pojawić się cel albo kolejny punkt orientacyjny.
Jak wyznaczyć azymut z mapy?
Przeniesienie azymutu z mapy wymaga wyznaczenia linii między miejscem startu a celem. Kompas płytkowy ułatwia to dzięki długiej krawędzi, którą można przyłożyć do obu punktów.
Wykonaj następujące czynności:
- Połóż mapę płasko i ustal kierunek północy. Na większości map północ znajduje się u góry arkusza, ale sprawdź oznaczenia na mapie, jeśli są dostępne.
- Przyłóż długą krawędź kompasu do punktu startowego i punktu docelowego. Strzałka kierunkowa powinna wskazywać od startu do celu.
- Przytrzymując kompas na mapie, obróć limbus tak, aby jego linie pomocnicze pokryły się z południkami lub liniami północ–południe na mapie.
- Podnieś kompas i trzymaj go poziomo. Obracaj się razem z nim, aż północny koniec igły znajdzie się przy oznaczeniu północy na limbusie.
- Strzałka kierunkowa wskaże kierunek marszu wyznaczony wcześniej na mapie. Możesz teraz wybierać punkty pośrednie i kontrolować trasę w terenie.
Orientacja mapy pomaga uniknąć pomylenia kierunku podczas pracy z kompasem. Jeżeli odległość między punktami jest większa niż długość płytki, możesz wyznaczyć azymut etapami przez punkt pośredni albo przedłużyć linię przy użyciu linijki.
W terenie nie wystarczy znać samą wartość azymutu. Trzymaj kompas poziomo, kontroluj kierunek na kolejnych punktach pośrednich i mierz także odległość. Takie połączenie pozwala zachować właściwą linię marszu nawet wtedy, gdy cel znika z pola widzenia.
