Staza taktyczna ratuje życie przy masywnym krwotoku z kończyny. Załóż ją 5–7 cm nad raną, nigdy na stawie, zaciśnij kołowrót do całkowitego ustania krwawienia i zapisz dokładną godzinę założenia. Nie luzuj jej samodzielnie.
Jak założyć stazę taktyczną typu CAT?
Staza taktyczna, czyli opaska uciskowa, służy do szybkiego zatrzymania zagrażającego życiu krwotoku z kończyny. W ratownictwie taktycznym tamowanie masywnego krwawienia jest pierwszym etapem algorytmu MARCHE. Liczy się czas, dlatego użyj profesjonalnej opaski, na przykład CAT (Combat Application Tourniquet), i działaj bez zwłoki.
Wykonaj kolejne czynności:
- Odsłoń kończynę i zlokalizuj źródło krwawienia. Jeśli sytuacja jest niebezpieczna, najpierw zadbaj o własne bezpieczeństwo.
- Umieść stazę 5–7 cm powyżej rany. Nie zakładaj jej na kolanie, łokciu ani innym stawie. Gdy nie możesz znaleźć rany, załóż opaskę jak najwyżej na kończynie.
- Przełóż taśmę wokół kończyny i przeciągnij ją przez klamrę zgodnie z konstrukcją modelu.
- Zaciągnij taśmę bardzo mocno, tak aby opaska ściśle przylegała do kończyny. Zapnij rzep.
- Obracaj kołowrót, aż krwawienie całkowicie ustanie. Może to powodować silny ból, ale nie przerywaj zaciskania przed uzyskaniem efektu.
- Zablokuj kołowrót w elemencie mocującym i zabezpiecz go paskiem. Sprawdź, czy nie może się samoczynnie poluzować.
- Zapisz dokładną godzinę założenia na stazie, opatrunku albo widocznej części ciała poszkodowanego.
Ostrzeżenie: nie zakładaj stazy na staw i nie luzuj jej okresowo. Opaska całkowicie ogranicza przepływ krwi, ale przy masywnym krwotoku korzyść z szybkiego zatrzymania utraty krwi przewyższa ryzyko niedokrwienia. Czas jej zaciśnięcia nie powinien przekraczać 120 minut, dlatego poszkodowany wymaga pilnego transportu i oceny medycznej.
Kiedy stosować stazę, a kiedy opatrunek uciskowy?
Staza jest przeznaczona do masywnych krwotoków z kończyn, a nie do każdego skaleczenia. Jeśli krwawienie jest niewielkie i można je zatrzymać bezpośrednim uciskiem lub opatrunkiem uciskowym, nie używaj opaski uciskowej.
| Sytuacja | Decyzja | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Masywny, pulsujący krwotok z kończyny | Załóż stazę | Szybko ogranicza utratę krwi i może zapobiec wykrwawieniu. |
| Amputacja lub rozległe zmiażdżenie kończyny | Załóż stazę | Bezpośrednie zatamowanie krwawienia może być niemożliwe. |
| Powierzchowne, niewielkie krwawienie | Zastosuj ucisk i opatrunek | Staza nie jest potrzebna, gdy krwawienie można opanować prostszą metodą. |
Jeśli poszkodowany ma więcej niż jedną ranę na kończynie albo źródło krwi jest trudne do zlokalizowania, nie trać czasu na dokładne oględziny. Załóż opaskę wysoko na kończynie i zaciśnij ją do ustania krwawienia.
Co zrobić po założeniu stazy?
Po zaciśnięciu opaski skoncentruj się na zabezpieczeniu poszkodowanego i szybkim przekazaniu go służbom medycznym. Sprawdź następujące elementy:
- Utrzymuj stały ucisk stazy i nie luzuj jej bez decyzji personelu medycznego.
- Zapisz godzinę założenia w miejscu widocznym dla ratowników.
- Chroń poszkodowanego przed wychłodzeniem, przykrywając go kocem lub odzieżą.
- Zapewnij pilny transport do szpitala i przekaż ratownikom informację o czasie założenia opaski.
Bezpośrednio po założeniu wykonaj krótką kontrolę skuteczności:
- Czy krwawienie ustało?
- Czy staza jest zaciśnięta i zablokowana?
- Czy tętno obwodowe poniżej stazy jest niewyczuwalne?
- Czy czas założenia został zapisany?
Najważniejsza jest skuteczność ucisku, a nie marka opaski. CAT wykorzystuje rzep, kołowrót i element blokujący, natomiast w modelach takich jak SOFTT mechanizm mocujący może działać inaczej. Zawsze obsługuj konkretny model zgodnie z jego konstrukcją i ćwicz zakładanie na szkoleniu z pierwszej pomocy.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
