F-16 Fighting Falcon jest produkowany od lat 70. XX wieku. Prototyp YF-16 wzbił się w powietrze w 1974 roku, a produkcja seryjna ruszyła wkrótce potem. Mimo okresu przerwy związanego z przeniesieniem zakładów, samolot pozostaje produkowany do dziś – obecnie jako Block 70/72 w fabryce Lockheed Martin w Greenville.
Jak rozpoczęła się historia F-16?
Geneza F-16 sięga programu LWF, czyli Light Weight Fighter. Pentagon i Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych szukały wówczas lekkiego, zwrotnego myśliwca, który byłby prostszy i tańszy od dużych konstrukcji rozwijanych w ramach programu F-X. W założeniu miał to być dzienny samolot przeznaczony przede wszystkim do walki powietrznej, bez rozbudowanej awioniki.
Jednym z rzeczników takiej koncepcji był John Boyd, wspierany przez Pierre’a Spreya i pułkownika Everesta Riccioniego. Grupa ta zyskała żartobliwe określenie „myśliwska mafia”. Jej członkowie krytykowali rozbudowane i kosztowne programy, przekonując, że przewagę w walce można uzyskać dzięki połączeniu niskiej masy, dużej mocy i wysokiej zwrotności.
W programie LWF rywalizowały dwa prototypy: opracowany przez General Dynamics YF-16 oraz dwusilnikowy YF-17 firmy Northrop. Pierwszy lot YF-16 odbył się w 1974 roku. Nie oznaczało to jeszcze rozpoczęcia produkcji seryjnej. Prototyp służył do prób i oceny konstrukcji, natomiast decyzja o zakupie przez USAF otworzyła drogę do powstania seryjnego F-16 Fighting Falcon.
| Etap | Okres lub data |
|---|---|
| Pierwszy lot prototypu YF-16 | 1974 rok |
| Rozpoczęcie produkcji seryjnej F-16 | Połowa lat 70. XX wieku |
| Produkcja współczesnych wariantów | Block 70/72, Greenville |
Po zwycięstwie w rywalizacji z YF-17 F-16 został wybrany przez amerykańskie siły powietrzne. Konstrukcja szybko zainteresowała także państwa europejskie, między innymi Belgię, Danię, Holandię i Norwegię. Dzięki temu samolot stał się jednym z najważniejszych myśliwców państw NATO.
Jak zmieniał się F-16 podczas produkcji?
Początkowa koncepcja lekkiego myśliwca dziennego szybko zaczęła się zmieniać. F-16 otrzymał radar, rozwiniętą awionikę i możliwość użycia szerokiego zestawu uzbrojenia. Z samolotu przeznaczonego głównie do walki powietrznej przeobraził się w platformę wielozadaniową, zdolną także do atakowania celów naziemnych.
Na jego właściwości wpłynęło między innymi zastosowanie systemu sterowania elektrycznego fly-by-wire. Rozwiązanie to zastąpiło klasyczne mechaniczne połączenia między sterami a powierzchniami aerodynamicznymi komputerowym układem sterowania. Pozwoliło projektantom General Dynamics wykorzystać śmiałą konfigurację aerodynamiczną i zachować wysoką manewrowość.
Ewolucję programu można streścić w kilku etapach:
- LWF – koncepcja lekkiego myśliwca dziennego, zoptymalizowanego do walki powietrznej.
- Pierwsze wersje F-16 – rozszerzenie możliwości o radar, szerszy wybór uzbrojenia i zadania uderzeniowe.
- Warianty wielozadaniowe – rozwój konstrukcji przeznaczonej do walki powietrznej, atakowania celów naziemnych i rozpoznania.
- Konfiguracja Viper – modernizacja awioniki, czujników i kokpitu, znana jako F-16V.
Przez wiele lat samoloty powstawały w Fort Worth w Teksasie. Później produkcję przeniesiono do Greenville w Karolinie Południowej. Operacja ta spowodowała czasowe wstrzymanie wytwarzania nowych egzemplarzy. Nie był to jednak koniec programu. W tym okresie nadal pojawiały się zamówienia, a producent przygotowywał nową linię i łańcuch dostaw.
Czy F-16 jest nadal produkowany?
Tak. Współczesne nowe egzemplarze powstają jako F-16 Block 70/72, często określane jako najnowsza generacja klasycznej konstrukcji. Za produkcję odpowiada dziś Lockheed Martin, a główna linia znajduje się w Greenville.
Block 70/72 nie jest samolotem identycznym z maszynami budowanymi w latach 70. To rozwinięta wersja z nowoczesną awioniką, ulepszonymi systemami misji i rozwiązaniami zwiększającymi trwałość płatowca. Równolegle starsze F-16 są modernizowane do konfiguracji zbliżonej do standardu F-16V. Taka modernizacja pozwala przedłużyć ich służbę bez budowy całkowicie nowych samolotów.
Lockheed Martin wskazuje, że konstrukcja Block 70/72 została przewidziana na 12 tysięcy godzin eksploatacji kadłuba. To jeden z powodów, dla których F-16 nadal znajduje nabywców, mimo że jego historia rozpoczęła się ponad pół wieku temu. Nowe zamówienia międzynarodowe podtrzymują działalność linii w Greenville, a samoloty tego typu mają jeszcze przez wiele lat współdziałać z nowszymi maszynami, między innymi F-35.
Najkrótsza odpowiedź brzmi więc: F-16 jest produkowany seryjnie od połowy lat 70. XX wieku i nadal powstaje. Trzeba tylko rozróżnić pierwszy lot prototypu YF-16 w 1974 roku od rozpoczęcia produkcji seryjnej oraz pamiętać, że współczesne egzemplarze Block 70/72 są znacznie rozwinięte w porównaniu z pierwszymi wersjami.
