W sytuacji awaryjnej schronienie jest pierwszą ochroną przed wychłodzeniem. Najpierw odizoluj ciało od zimnego podłoża, a dopiero potem rozpinaj zadaszenie. Tarp lub plandeka muszą być stabilne, napięte i ustawione tak, aby ograniczać wpływ wiatru oraz opadów.
Wybór miejsca pod schronienie
Dobre miejsce powinno być suche, możliwie płaskie i osłonięte od dominującego kierunku wiatru. Nie rozbijaj się w zagłębieniu terenu, nawet jeśli wydaje się ono zaciszne. Po deszczu może zebrać się tam woda, a zimne, wilgotne powietrze często utrzymuje się niżej.
Naturalna osłona, na przykład gęsta grupa zdrowych drzew lub niewielkie wzniesienie, może ograniczyć napór wiatru. Nie wykorzystuj jednak drzew jako podpór bez sprawdzenia ich stanu. Suche konary i martwe drzewa, nazywane czasem „wdowami”, mogą spaść bez wyraźnego ostrzeżenia.
Przed rozpoczęciem budowy sprawdź następujące elementy:
- nad miejscem nie ma suchych konarów ani pochylonych, martwych drzew,
- teren nie jest podmokły, zalewowy ani położony w naturalnym odpływie wody,
- podłoże jest wystarczająco równe, aby można było wygodnie ułożyć izolację,
- kierunek wiatru pozwala ustawić niższą lub zamkniętą stronę schronienia od strony nawiewu,
- masz miejsce na rozłożenie tarpu, wbicie szpilek i prowadzenie odciągów.
Stosuj zasadę Leave No Trace. Korzystaj z gotowego sprzętu, takiego jak tarp, odciągi i szpilki, zamiast ścinać zdrowe drzewa lub niszczyć roślinność. Po biwaku usuń własne linki, śmieci i tymczasowe podpory, a miejsce pozostaw w stanie możliwie zbliżonym do pierwotnego.
Typy konstrukcji schronień
Wybór konstrukcji zależy od wiatru, opadów, temperatury i dostępnych punktów kotwiczenia. Tarp może być rozpięty między drzewami, na kijach trekkingowych, a w razie potrzeby także z użyciem roweru jako podpory.
| Typ | Ochrona przed wiatrem | Łatwość montażu | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| A-frame | Dobra, szczególnie w niskiej wersji | Łatwa | Uniwersalne schronienie na deszcz i nocleg |
| Lean-to, czyli daszek jednostronny | Dobra z jednej strony | Łatwa | Szybka osłona przy umiarkowanym wietrze i potrzebie łatwego dostępu |
| Kopuła | Umiarkowana, zależna od ustawienia | Średnia | Ochrona z tyłu i przestrzeń do siedzenia z przodu |
A-frame tworzy dach w kształcie litery A. Wysoka wersja zapewnia więcej miejsca, ale gorzej chroni przed silnym wiatrem. Obniżenie krawędzi prawie do ziemi poprawia odporność na deszcz i podmuchy kosztem przestrzeni wewnątrz.
Lean-to wykorzystuje jedną wyższą krawędź i jedną opuszczoną stronę. Sprawdza się, gdy chcesz szybko uzyskać osłonę od konkretnego kierunku. Kopułę można zbudować, podnosząc jeden róg tarpu na kiju i mocując pozostałe rogi do podłoża. Z tyłu powstaje osłonięte miejsce do spania, a z przodu niewielka przestrzeń użytkowa.
Jak zbudować schronienie A-frame?
Do podstawowej konstrukcji potrzebujesz tarpu, co najmniej czterech linek, kilku szpilek oraz dwóch stabilnych punktów podparcia. Mogą nimi być zdrowe drzewa, kije trekkingowe albo inne elementy, których użycie nie uszkodzi otoczenia.
- Ustaw schronienie tak, aby jego węższy lub niższy bok był zwrócony w stronę wiatru. Zostaw przestrzeń między miejscem noclegu a odpływem wody.
- Znajdź dwa punkty kotwiczenia w jednej linii. Przy drzewach prowadź linkę wokół pnia, nie opieraj jej na suchych gałęziach. Przy kijach trekkingowych ustaw je stabilnie i wbij ich końce w podłoże.
- Rozciągnij między punktami linkę grzbietową. Jest to główna linka biegnąca nad środkiem schronienia i wyznaczająca jego kalenicę. Napnij ją mocno, ale nie tak, aby wyginała podpory.
- Przerzuć tarp przez linkę grzbietową. Ustaw go symetrycznie, aby obie połacie miały podobną długość i mogły odprowadzać wodę.
- Przymocuj rogi tarpu do ziemi za pomocą szpilek. Wbijaj je pod kątem, z główką skierowaną przeciwnie do kierunku naciągu. Zwiększa to odporność mocowania na wyrywanie.
- Dodaj odciągi do bocznych punktów mocowania. Odciąg to linka, która przenosi naprężenie z tarpu na szpilkę lub punkt kotwiczenia. Napinaj przeciwległe strony stopniowo, zamiast mocno naciągać tylko jeden róg.
- Sprawdź dach po kilku minutach. Deszcz, wilgoć i mróz mogą zmienić napięcie linek. Usuń luzy, popraw szpilki i zostaw niewielką wentylację przy ziemi, aby ograniczyć skraplanie pary wodnej.
W trudnych warunkach lepszy będzie niski profil. Im wyższe A-frame, tym większa przestrzeń, ale także większa powierzchnia wystawiona na podmuchy. Po rozpięciu tarpu przygotuj izolację podłoża z karimaty, maty, suchego materiału lub grubej warstwy luźnych gałęzi. Izolacja ogranicza przewodzenie ciepła do ziemi i często daje większą poprawę komfortu niż samo zwiększanie wysokości dachu.
Najczęstsze błędy
Samo zadaszenie nie zapewnia bezpiecznego noclegu. Najwięcej ciepła można stracić przez kontakt z zimnym podłożem, dlatego najpierw przygotuj warstwę izolacyjną, a dopiero później układaj śpiwór lub odzież.
Najczęściej problemy wynikają z następujących zaniedbań:
- brak karimaty lub innej izolacji między ciałem a ziemią,
- zbyt luźny tarp, na którym gromadzi się woda i który hałasuje na wietrze,
- całkowite zamknięcie schronienia bez wentylacji, co sprzyja kondensacji wilgoci,
- ustawienie szerokiej ściany tarpu prostopadle do silnego wiatru,
- mocowanie linek do spróchniałych gałęzi albo niestabilnych szpilek.
Przed noclegiem obejdź konstrukcję i sprawdź każde mocowanie. Jeśli wiatr się zmienia, skoryguj ustawienie zamiast czekać, aż poluzowany tarp zacznie pracować lub odciągnie szpilki. W sytuacji hipotermii, poważnego zranienia albo gwałtownego załamania pogody priorytetem jest wezwanie pomocy i dotarcie do bezpiecznego miejsca, nie doskonalenie konstrukcji.
Najbardziej uniwersalnym rozwiązaniem pozostaje niskie lub średnio wysokie A-frame z dobrze napiętą linką grzbietową, stabilnymi odciągami i grubą izolacją od podłoża. Przećwicz rozstawianie tarpu wcześniej, w spokojnych warunkach – sprawność zdobyta na sucho ma największe znaczenie wtedy, gdy pojawi się deszcz, wiatr lub mróz.
