Bermyca to wysoka, futrzana czapa wykonana tradycyjnie ze skóry niedźwiedzia. Początkowo miała dodawać żołnierzom wzrostu i budzić respekt, a z czasem stała się symbolem męstwa, elitarności oraz wojskowej tradycji. Dziś kojarzy się przede wszystkim z brytyjską Gwardią Królewską, choć jest elementem stroju galowego, a nie wyposażenia bojowego.
Czym jest bermyca?
Nazwa bermyca odnosi się do wysokiego nakrycia głowy, którego tradycyjna wersja powstaje ze skóry czarnego niedźwiedzia. Jej rozmiar wyróżnia żołnierza z dużej odległości, podkreśla rangę formacji i nadaje sylwetce bardziej imponujący wygląd. Właśnie dlatego czapa stała się znakiem rozpoznawczym gwardzistów oraz innych jednostek o szczególnym statusie.
W dawnych armiach bermyce nosili przede wszystkim grenadierzy i wybrane oddziały kawalerii. W XVIII wieku podobne nakrycia głowy występowały w wielu krajach, także w formacjach związanych z Księstwem Warszawskim. Ich znaczenie wykraczało poza ochronę głowy. Skóra zdobyta podczas polowania na niedźwiedzia kojarzyła się z odwagą i siłą, więc czapa zaczęła symbolizować waleczność.
Skąd wzięła się tradycja noszenia bermyc?
Wysokie futrzane czapy szczególnie mocno spopularyzowała armia napoleońska. Nosiła je między innymi Gwardia Cesarska Napoleona Bonaparte, czyli elitarna formacja przeznaczona do najważniejszych zadań i ochrony cesarza. Wysokość nakrycia głowy miała znaczenie psychologiczne. Żołnierz wydawał się wyższy, a przez to bardziej groźny i godny szacunku.
Punktem zwrotnym była bitwa pod Waterloo w 1815 roku. Po zwycięstwie nad wojskami Napoleona Brytyjczycy przejęli bermyce jako wojenne trofea, a następnie włączyli je do tradycji własnych elitarnych oddziałów. Z czasem czapa zaczęła kojarzyć się przede wszystkim z brytyjskimi gwardzistami pełniącymi wartę przy pałacach i uczestniczącymi w uroczystościach państwowych.
Nie oznacza to jednak, że bermyca była od początku wyłącznie brytyjskim elementem umundurowania. Jej historia jest starsza i wiąże się z europejskimi oddziałami wyborowymi. Brytyjczycy nadali jej natomiast szczególnie silne znaczenie ceremonialne, które przetrwało do dziś.
Kto nosi bermyce współcześnie?
Współczesne bermyce pojawiają się głównie podczas parad, wart honorowych i uroczystości państwowych. Nie służą do walki ani codziennej służby polowej. Tradycję tę zachowały między innymi formacje z kilku państw:
- Wielka Brytania – przede wszystkim Gwardia Królewska i wybrane pułki gwardyjskie.
- Kanada – między innymi jednostki wystawiające warty honorowe.
- Szwecja – w wybranych mundurach galowych.
- Dania – w formacjach używających tradycyjnego umundurowania ceremonialnego.
- Belgia – w niektórych jednostkach podczas oficjalnych wystąpień.
W poszczególnych formacjach wygląd czapy może się różnić, na przykład kolorem pióropusza lub innymi detalami. Funkcja pozostaje jednak podobna: bermyca ma podkreślać ciągłość tradycji i wyjątkowy charakter jednostki.
Dlaczego bermyce budzą kontrowersje?
Największy spór dotyczy materiału, z którego wykonuje się tradycyjne czapy. Organizacja PETA krytykuje wykorzystywanie skóry niedźwiedzia i przekonuje, że wojsko powinno przejść na futra syntetyczne. W argumentacji pojawia się zarówno kwestia dobrostanu zwierząt, jak i rosnących kosztów produkcji. Według danych przywoływanych w 2024 roku koszt jednej bermycy wynosił w 2023 roku około 2040 funtów, podczas gdy rok wcześniej przekraczał 1500 funtów.
Stanowisko brytyjskiego Ministerstwa Obrony jest bardziej złożone. Armia twierdzi, że wykorzystywane skóry pochodzą z licencjonowanych odstrzałów w Kanadzie, a niedźwiedzie nie są zabijane wyłącznie po to, by wyprodukować czapki. Jednocześnie resort nie wyklucza użycia sztucznych zamienników. Musiałyby one jednak spełniać wymagania dotyczące wyglądu, trwałości i zachowania kształtu. Według wojska dostępne materiały syntetyczne nie zapewniają jeszcze wszystkich wymaganych parametrów.
Spór nie dotyczy więc wyłącznie tradycji. Bermyca jest także dużym i ciężkim elementem stroju. Po jej założeniu żołnierz staje się wyższy o ponad 25 cm, a sama czapa waży więcej niż 0,5 kg. Wysokość i masa wpływają na wygodę noszenia, zwłaszcza podczas długich ceremonii w cieplejszych miesiącach.
Współczesna bermyca łączy funkcję symboliczną z wymaganiami technicznymi. Zastąpienie skóry materiałem syntetycznym wymaga więc nie tylko zmiany wyglądu, lecz także sprawdzenia trwałości, ciężaru i bezpieczeństwa użytkowania.
Bermyca pozostaje zatem przykładem elementu munduru, którego znaczenie wynika bardziej z historii niż z użyteczności bojowej. Dla wojska jest znakiem ciągłości i prestiżu jednostki, dla organizacji prozwierzęcych – symbolem tradycji, którą można zastąpić nowoczesnym materiałem. Przyszłość tego nakrycia głowy zależy od tego, czy uda się połączyć historyczny wygląd z rozwiązaniem akceptowanym pod względem etycznym i technicznym.
