Stieczkin APS nie jest rewolwerem, lecz pistoletem automatycznym. Zasilanie odbywa się z wymiennego magazynka pudełkowego, a nie z obrotowego bębna. Konstrukcję wyróżniają możliwość prowadzenia ognia ciągłego oraz dołączana kaburo-kolba, która pomaga kontrolować broń podczas strzelania seriami.
Dlaczego Stieczkin to pistolet, a nie rewolwer?
Pełna nazwa tej konstrukcji brzmi Automatyczny Pistolet Stieczkina, w skrócie APS. Jest to broń samopowtarzalna z przełącznikiem rodzaju ognia, pozwalającym strzelać pojedynczo albo seriami. Mechanizm działa dzięki energii odrzutu zamka swobodnego.
Rewolwer rozpoznaje się przede wszystkim po bębnie, który obraca się i ustawia kolejne naboje przed lufą. APS nie ma takiego elementu. Nabojami zasilany jest z dwurzędowego magazynka umieszczonego w chwycie. Różnice konstrukcyjne można ująć następująco:
- APS nie ma bębna – wykorzystuje wymienny magazynek pudełkowy.
- Magazynek mieści 20 naboi i dostarcza je do komory nabojowej w sposób typowy dla pistoletów samopowtarzalnych.
- Mechanizm spustowy i zamek współpracują z układem przełączania ognia, co umożliwia wybór między ogniem pojedynczym a ciągłym.
Określenie „rewolwer” może wynikać z nietypowego wyglądu broni, jej dużych rozmiarów albo charakterystycznej kaburo-kolby. Z punktu widzenia budowy jest jednak pistoletem, a dokładniej pistoletem automatycznym.
Najważniejsze dane techniczne APS
APS zaprojektowano wokół naboju 9 × 18 mm Makarow, używanego także w pistolecie Makarowa. W porównaniu z typowymi pistoletami służbowymi z tego okresu Stieczkin był dłuższy, cięższy i miał znacznie większy magazynek.
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| Kaliber | 9 × 18 mm Makarow |
| Długość całkowita | 225 mm |
| Długość lufy | 140 mm |
| Masa broni | około 918–920 g |
| Pojemność magazynka | 20 naboi |
| Tryb ognia | pojedynczy i ciągły |
Takie parametry wpływały na charakter broni. APS oferował większą siłę ognia niż standardowy pistolet, ale jego masa i długość ograniczały wygodę codziennego noszenia. Przy ogniu ciągłym znaczenie miała także kontrola odrzutu, ponieważ seria z lekkiej broni krótkiej szybko pogarsza celność.
Kaburo-kolba i ogień ciągły
Do APS dołączano kaburo-kolbę, zwykle wykonaną z drewna lub tworzywa. Po zamocowaniu do chwytu tworzyła oparcie dla ramienia i stabilizowała broń. Nie była więc tylko pokrowcem służącym do przenoszenia pistoletu. Jej głównym zadaniem było ułatwienie celowania, zwłaszcza podczas prowadzenia ognia ciągłego.
Rozwiązanie to zwiększało kontrolę nad bronią, ale miało też koszt w postaci większych wymiarów i masy całego zestawu. Podobną ideę stosowano wcześniej w konstrukcjach takich jak Mauser C96, jednak w APS kaburo-kolba wiązała się przede wszystkim z próbą uzyskania większej użyteczności broni automatycznej.
Historia powstania i przeznaczenie
APS opracowano w Związku Radzieckim na początku lat 50. XX wieku. Za konstrukcję odpowiadał Igor Jakowlewicz Stieczkin, związany z ośrodkiem zbrojeniowym w Tule. Broń przyjęto do uzbrojenia w 1951 roku.
Impulsem do jej powstania były potrzeby żołnierzy, którzy nie mogli wygodnie posługiwać się pełnowymiarowym karabinkiem, ale potrzebowali większych możliwości niż te oferowane przez zwykły pistolet. Chodziło między innymi o oficerów, kierowców i załogi pojazdów, pilotów oraz specjalistów wojskowych. W ciasnym wnętrzu pojazdu długi karabinek był nieporęczny, natomiast broń krótka z ogniem ciągłym mogła zapewnić większą intensywność ognia na krótkim dystansie.
APS próbował więc wypełnić przestrzeń między pistoletem a karabinkiem. Nie zastąpił jednak żadnej z tych klas w pełnym zakresie. Był cięższy i bardziej złożony niż typowy pistolet służbowy, a jednocześnie miał mniejszy zasięg i skuteczność niż karabinek. Z tego powodu pozostał konstrukcją wyspecjalizowaną. Trafiał także do wybranych jednostek specjalnych, w tym formacji radzieckich.
Znaczenie APS w historii uzbrojenia
Stieczkin nie stał się standardową bronią wszystkich żołnierzy, ale jego założenia wyprzedzały późniejsze dyskusje o broni do samoobrony dla personelu wojskowego. Połączenie kompaktowych wymiarów, dużego magazynka, ognia ciągłego i kolby tworzyło wczesną wersję koncepcji, którą dziś kojarzy się z klasą PDW, czyli Personal Defence Weapon.
Współczesne konstrukcje PDW korzystają z innych rozwiązań technicznych i nie są bezpośrednimi kopiami APS. Łączy je jednak podobne zadanie – zapewnienie większej siły ognia osobom, dla których pełnowymiarowy karabinek byłby zbyt duży.
Najtrafniejsza odpowiedź na pytanie zawarte w tytule brzmi więc: Stieczkin APS to pistolet automatyczny, nie rewolwer. Jego charakterystyczna kaburo-kolba, dwudziestostrzałowy magazynek i możliwość prowadzenia ognia ciągłego sprawiły, że stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych konstrukcji pośrednich w historii broni palnej.
