Jak radzić sobie z upalnym słońcem? Sprawdzone sposoby

Upał obciąża organizm, przyspiesza utratę płynów i zwiększa ryzyko przegrzania. Najlepszą ochronę daje połączenie kilku prostych działań: ograniczania słońca w najgorętszej części dnia, regularnego picia, lekkiego ubioru oraz schładzania domu.

Jak chronić organizm przed przegrzaniem?

Najbardziej wymagające aktywności zaplanuj rano albo późnym popołudniem. Między około 11:00 a 15:00, gdy nasłonecznienie jest silne, lepiej zostać w cieniu i zrezygnować z forsownego wysiłku. Dotyczy to także biegania, intensywnego treningu i długiego przebywania na plaży.

Termoregulacja działa sprawniej, gdy organizm ma dostęp do płynów. Pij regularnie, zanim pojawi się silne pragnienie. Woda jest podstawą, ale przy długim wysiłku i obfitym poceniu przydatne mogą być także elektrolity, na przykład napój izotoniczny. Woda kokosowa może być jednym z urozmaiceń, lecz nie zastępuje wszystkich posiłków ani leczenia odwodnienia. Alkohol ogranicz, a napoje z kofeiną pij z umiarem.

Wybieraj lekkie, przewiewne ubrania z lnu lub bawełny, najlepiej w jasnych kolorach. Kapelusz albo czapka z daszkiem osłonią głowę, twarz i kark. Okulary przeciwsłoneczne powinny mieć filtr UV, a odsłoniętą skórę zabezpiecz kremem, najlepiej SPF 50+. Filtr zmniejsza ryzyko poparzenia, ale nie pozwala bezpiecznie przebywać na słońcu bez ograniczeń.

Czarne ubrania nie są automatycznie niewłaściwe. Przykład luźnych, ciemnych szat noszonych przez Beduinów pokazuje, że znaczenie mają także krój, przewiewność i możliwość cyrkulacji powietrza. W codziennych warunkach jasna, luźna odzież jest jednak prostym wyborem, który ogranicza nagrzewanie materiału.

W upalne dni jedz lekko. Owoce i warzywa dostarczają płynów oraz składników mineralnych, a ciężkie, tłuste potrawy mogą zwiększać uczucie obciążenia. Nie wchodź gwałtownie do bardzo chłodnej wody po długim opalaniu. Najpierw ochłodź ciało stopniowo i zanurzaj się powoli.

Na szczególną uwagę zasługują następujące zasady ubioru i ochrony:

• Przewiewne tkaniny – len i bawełna ułatwiają odprowadzanie ciepła.
• Osłona głowy – kapelusz lub czapka chronią skórę głowy, twarz i kark.
• Zakrywanie skóry – luźna koszula z długim rękawem może ograniczyć ekspozycję na UV.
• Ochrona oczu – okulary z filtrem UV zmniejszają olśnienie i chronią oczy przed promieniowaniem.

Jak obniżyć temperaturę w domu bez klimatyzacji?

W dzień traktuj mieszkanie jak izolowaną przestrzeń. Zamknij okna po stronie nasłonecznionej i zasłoń rolety, żaluzje lub zasłony, zanim pomieszczenia zdążą się nagrzać. Okna otwieraj rano, wieczorem i w nocy, gdy temperatura na zewnątrz spada. Nocny przeciąg pomaga szybciej wymienić rozgrzane powietrze.

Jeśli używasz wiatraka, ustaw go tak, aby kierował powietrze na osobę albo wypychał ciepłe powietrze przez okno. Wilgotna tkanina zawieszona w pobliżu nawiewu może dać chwilowe uczucie chłodu dzięki parowaniu. Nie blokuj jednak wylotu urządzenia i nie ustawiaj mokrego materiału w sposób, który grozi zalaniem instalacji elektrycznej.

Proste metody ograniczające nagrzewanie pomieszczeń obejmują:

• Zamykanie okien i zasłanianie szyb w czasie największego nasłonecznienia.
• Wietrzenie mieszkania rano oraz po zachodzie słońca.
• Ograniczenie używania piekarnika, kuchenki i innych źródeł ciepła.
• Wykorzystanie wiatraka i wilgotnej tkaniny do zwiększenia chwilowego efektu chłodzenia.
• Ustawienie glinianego naczynia z wodą w przewiewnym miejscu, z dala od urządzeń elektrycznych.

Promieniowanie UV i temperatura to nie to samo. UV może być silne także przy umiarkowanej temperaturze, natomiast bardzo gorący dzień nie zawsze oznacza najwyższy poziom UV. Dlatego cień i przewiewny ubiór chronią przed przegrzaniem, a filtr, odzież i nakrycie głowy ograniczają ekspozycję na promieniowanie.

Jak rozpoznać, że upał staje się niebezpieczny?

Odwodnienie może zacząć się od suchości w ustach, pragnienia, osłabienia i bólu głowy. Udar cieplny lub słoneczny jest znacznie poważniejszy. Nie czekaj, aż objawy ustąpią samoistnie, jeśli pojawiają się zaburzenia świadomości, bardzo wysoka temperatura ciała albo drgawki.

Osoby starsze powinny zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza gdy przyjmują leki wpływające na ciśnienie, gospodarkę wodno-elektrolitową lub termoregulację. Nie zmieniaj samodzielnie dawkowania. W razie wątpliwości skontaktuj się z lekarzem.

Co zrobić, gdy ktoś zasłabnie?

Przy podejrzeniu udaru cieplnego liczy się szybka reakcja. Nie podawaj niczego do picia osobie nieprzytomnej, splątanej lub mającej drgawki.

1. Natychmiast zadzwoń pod 112, szczególnie gdy występuje utrata przytomności, splątanie, drgawki lub bardzo wysoka temperatura ciała.
2. Przenieś poszkodowaną osobę w cień albo do chłodnego, przewiewnego pomieszczenia.
3. Zdejmij zbędną odzież i schładzaj ciało chłodnymi, wilgotnymi tkaninami lub letnią wodą. Nie stosuj gwałtownego schładzania lodem.
4. Jeśli osoba jest nieprzytomna, ale oddycha, ułóż ją w pozycji bezpiecznej i kontroluj oddech do czasu przyjazdu pomocy.

Nigdy nie zostawiaj dziecka ani zwierzęcia w zaparkowanym samochodzie, nawet na kilka minut, przy uchylonym oknie lub w cieniu. Wnętrze auta może bardzo szybko nagrzać się do temperatur zagrażających życiu, sięgających nawet około 50–60°C. Jeśli widzisz dziecko lub zwierzę zamknięte w rozgrzanym pojeździe, dzwoń pod 112.

O czym pamiętać podczas upału?

Najlepszą ochroną jest planowanie dnia: mniej słońca w południe, regularne picie, lekki ubiór i chłodne pomieszczenie do odpoczynku. Reaguj na pierwsze objawy osłabienia, a przy objawach udaru nie czekaj na poprawę – potrzebna jest pomoc medyczna.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem lub zadzwoń pod numer 112.