Bitwa nad Sommą toczyła się na froncie zachodnim I wojny światowej, w Pikardii w północnej Francji, nad rzeką Sommą. Walki trwały od 1 lipca do 18 listopada 1916 roku i stały się jednym z najbardziej krwawych przykładów wojny pozycyjnej.
Gdzie znajdował się front zachodni?
Front zachodni był głównym teatrem działań wojennych między państwami Ententy a Niemcami. Rozciągał się od wybrzeży Morza Północnego, w rejonie kanału La Manche, aż po granicę ze Szwajcarią. Obejmował między innymi Belgię oraz północną i wschodnią Francję.
Rejon Sommy leżał mniej więcej w środkowej części tego frontu, w regionie Pikardia. Linia niemieckich umocnień przebiegała w pobliżu miejscowości takich jak Albert, Péronne, Gommecourt, Fricourt i Mametz. To właśnie tam wojska brytyjskie i francuskie zaatakowały pozycje niemieckie.
Dlaczego front zachodni utknął w miejscu?
Po początkowych działaniach manewrowych z 1914 roku linia frontu stopniowo się ustabilizowała. Obie strony zaczęły budować rozległe systemy umocnień, a próby przełamania obrony kończyły się zwykle ogromnymi stratami przy niewielkich zdobyczach terenowych. Taki sposób prowadzenia wojny określa się mianem wojny pozycyjnej.
W 1916 roku pozycje obu armii tworzyły niemal nieprzerwany pas umocnień od kanału La Manche po granicę szwajcarską. O charakterze walk na froncie zachodnim decydowały przede wszystkim:
- okopy chroniące żołnierzy przed ogniem artylerii i broni maszynowej
- zasieki z drutu kolczastego utrudniające przejście przez ziemię niczyją
- gniazda karabinów maszynowych osłaniające podejścia do umocnień
- artyleria, która niszczyła pozycje przeciwnika, ale nie zawsze umożliwiała ich późniejsze zajęcie
Geografia i sposób umocnienia tego odcinka sprawiały, że piechota musiała nacierać przez otwarty teren pod ostrzałem. Nawet gdy atakującym udało się zdobyć pierwszą linię okopów, obrońcy mogli wycofać się do kolejnych pozycji i kontynuować walkę.
Dlaczego wybrano Sommę na miejsce ofensywy?
Ofensywa nad Sommą miała przełamać impas na froncie zachodnim i zmusić Niemców do odwrotu. Początkowo planowano wspólne uderzenie brytyjsko-francuskie w Pikardii. Sytuację zmieniła jednak niemiecka ofensywa pod Verdun, rozpoczęta w lutym 1916 roku. Francuzi musieli skierować tam znaczne siły, dlatego główny ciężar natarcia nad Sommą spadł na armię brytyjską, wspieraną przez oddziały francuskie.
Położenie Sommy miało znaczenie strategiczne. Atak w tym miejscu mógł odciążyć walczących pod Verdun Francuzów, wiążąc niemieckie jednostki na innym odcinku frontu. Ententa liczyła także na osłabienie niemieckiej armii i uzyskanie wyłomu w jej systemie obronnym.
W praktyce bitwa nie przyniosła szybkiego przełamania. Linie niemieckie przesunięto tylko na ograniczoną odległość, a walki pochłonęły setki tysięcy zabitych i rannych. Nad Sommą po raz pierwszy użyto też brytyjskich czołgów Mark I, lecz ich niewielka liczba i awaryjność nie zmieniły od razu charakteru wojny okopowej.
Najkrótsza odpowiedź brzmi więc: bitwa nad Sommą odbyła się na froncie zachodnim, w Pikardii, w północnej Francji. Jej przebieg wynikał z typowej dla tego frontu wojny pozycyjnej oraz z próby odciążenia wojsk francuskich walczących pod Verdun.
