Godzina lotu F-16 kosztuje około 77 tys. zł, natomiast w przypadku F-35A trzeba przyjąć szacunek rzędu 130–170 tys. zł. Różnica wynika nie tylko ze zużycia paliwa, lecz także z obsługi powłok stealth, bardziej zaawansowanej awioniki i rozbudowanego zaplecza logistycznego. Przy zakupie trzeba z kolei odróżnić cenę samego płatowca od wartości całego kontraktu.
Ile kosztuje godzina lotu F-16 i F-35?
Koszt godziny lotu to zbiorczy wskaźnik wydatków związanych z użyciem samolotu. Obejmuje między innymi paliwo, obsługę techniczną, pracę personelu naziemnego, części eksploatacyjne, logistykę oraz część kosztów infrastruktury. Nie jest więc równy cenie paliwa spalonego podczas misji.
Według danych Ministerstwa Obrony Narodowej średni koszt godziny lotu polskiego F-16 wynosi około 76 859 zł, co zwykle zaokrągla się do 77 tys. zł. Dla F-35A Lightning II dostępne szacunki wskazują na 130–170 tys. zł za godzinę. Wartość dotycząca F-35 nie jest jeszcze polskim, wieloletnim uśrednieniem kosztów dojrzałej floty, dlatego należy traktować ją jako przedział orientacyjny.
Koszt godziny lotu – porównanie
| Typ samolotu | Szacowany koszt godziny lotu | Generacja |
|---|---|---|
| FA-50 | około 37 765 zł | 4. generacja |
| F-16 Fighting Falcon | około 76 859 zł | 4. generacja |
| F-35A Lightning II | około 130 000–170 000 zł | 5. generacja |
FA-50 stanowi tu punkt odniesienia dla lżejszej maszyny wykorzystywanej między innymi do szkolenia. Nie jest bezpośrednim zamiennikiem F-16 ani F-35, ponieważ ma inne możliwości, udźwig i przeznaczenie operacyjne.
Dlaczego F-35 jest droższy w utrzymaniu?
F-16 to dojrzała konstrukcja 4. generacji, szeroko używana przez wielu użytkowników. F-35 jest natomiast systemem 5. generacji, który wymaga specjalistycznych procedur, oprogramowania i infrastruktury. Na jego koszt eksploatacji wpływają przede wszystkim:
- Powłoki RAM – materiały pochłaniające fale radarowe muszą zachować właściwości stealth. Ich kontrola i naprawy wymagają wyspecjalizowanego personelu oraz warunków serwisowych.
- Zużycie paliwa – silnik Pratt & Whitney F135 spala według przywoływanych szacunków około 5600 litrów paliwa na godzinę lotu, choć rzeczywiste zużycie zależy od profilu misji.
- Awionika i oprogramowanie – systemy pokładowe wymagają aktualizacji, diagnostyki i obsługi przez personel o wysokich kwalifikacjach.
- Logistyka i części zamienne – F-35 korzysta z rozbudowanego, międzynarodowego systemu wsparcia, a mała flota użytkownika może oznaczać wyższy koszt utrzymania zaplecza.
W przypadku F-16 także paliwo stanowi tylko część rachunku. W koszt godziny lotu wchodzą przeglądy, wymiany części, praca służb inżynieryjno-lotniczych, amortyzacja wyposażenia, transport oraz utrzymanie hangarów i systemów wsparcia.
Ile kosztuje zakup F-16, a ile F-35?
Nie ma jednej uniwersalnej ceny F-16 ani F-35. Kwota zależy od wersji, liczby zamawianych samolotów, wyposażenia, uzbrojenia, pakietu szkoleniowego, części zamiennych i zakresu wsparcia. Dlatego porównywanie wyłącznie cen „gołego” płatowca może prowadzić do błędnych wniosków.
W przypadku F-35A w amerykańskich transzach produkcyjnych często podaje się cenę samego samolotu na poziomie około 80–85 mln dolarów. Nie obejmuje ona jednak wszystkich wydatków potrzebnych do wprowadzenia maszyny do służby. Polska umowa na 32 samoloty F-35A, zawarta w formule FMS, opiewała na około 4,6 mld dolarów. W przeliczeniu na jeden kompletny system bojowy daje to około 143,7 mln dolarów, ale ta wartość nie oznacza ceny samego płatowca.
Kontrakt obejmuje także szkolenie pilotów i personelu naziemnego, zapasowe silniki Pratt & Whitney F135, części, wyposażenie obsługowe oraz elementy wsparcia logistycznego i infrastrukturalnego. Właśnie dlatego koszt programu jest znacznie wyższy niż cena katalogowa pojedynczego samolotu.
Analogiczna zasada dotyczy zakupu F-16. Cena jednostkowa zależy od konfiguracji i pakietu towarzyszącego, a pełne wydatki obejmują przygotowanie baz, szkolenie, uzbrojenie, zapas części i wieloletnią obsługę. Kontrakt FMS jest więc zakupem zdolności operacyjnej, a nie wyłącznie metalowej konstrukcji z silnikiem.
Co uzasadnia wyższą cenę F-35?
F-16 jest sprawdzonym wielozadaniowym myśliwcem 4. generacji. F-35A oferuje natomiast obniżoną wykrywalność, wewnętrzne komory uzbrojenia i zaawansowaną fuzję sensorów. Fuzja sensorów polega na łączeniu danych z radaru, systemów optoelektronicznych i walki elektronicznej w jeden obraz sytuacji taktycznej prezentowany pilotowi.
Dzięki temu F-35 może wcześniej wykrywać zagrożenia, działać w środowisku silnej obrony przeciwlotniczej i przekazywać dane innym elementom systemu walki. Wyższy koszt nie oznacza więc wyłącznie droższego serwisowania. Jest związany także z inną klasą możliwości bojowych i z koniecznością utrzymania technologii stealth.
F-16 jest tańszy w codziennej eksploatacji, a F-35 wymaga większych nakładów, ponieważ państwo kupuje wraz z nim bardziej rozbudowany system rozpoznania, wymiany danych i przetrwania w warunkach zagrożenia.
