Powstanie Chmielnickiego nie zakończyło się podpisaniem jednej, ostatecznej ugody w konkretnym miejscu i dniu. Konflikt wygasał stopniowo, a za jego symboliczny koniec uznaje się rok 1657, gdy zmarł Bohdan Chmielnicki.
Najważniejsze ugody w czasie powstania
Porozumienia zawierane między Rzecząpospolitą a Kozakami miały charakter tymczasowy. Nie usuwały przyczyn konfliktu, dlatego walki po pewnym czasie wybuchały ponownie.
| Nazwa ugody | Data i miejsce | Główne znaczenie |
|---|---|---|
| Ugoda zborowska | Sierpień 1649 roku, Zborów | Czasowo wstrzymała działania wojenne, ale nie zakończyła powstania. |
| Ugoda białocerkiewska | 28 września 1651 roku, Biała Cerkiew | Ograniczyła przywileje Kozaków i zawiesiła walki, lecz okazała się krótkotrwała. |
| Ugoda perejasławska | 1654 rok, Perejasław | Zmieniła układ sojuszy i podporządkowała Kozaków carowi rosyjskiemu, ale nie zakończyła powstania. |
Najczęściej z końcem powstania myli się ugodę perejasławską. Nie była ona jednak pokojem kończącym konflikt z Rzecząpospolitą. Przeciwnie, porozumienie z 1654 roku wciągnęło Rosję do wojny przeciw Rzeczypospolitej.
Dlatego na pytanie, gdzie i kiedy podpisano ugodę kończącą powstanie, nie ma jednej poprawnej odpowiedzi. Nie podpisano takiego ostatecznego dokumentu, a powstanie Chmielnickiego uznaje się za wygasłe w 1657 roku.
