Prototyp F-16, oznaczony jako YF-16, wykonał pierwszy lot w 1974 roku. Nie oznacza to jednak, że w tym samym roku samolot wszedł do służby. YF-16 był maszyną testową opracowaną w ramach programu LWF (Light Weight Fighter), a seryjny F-16 trafił do amerykańskich sił powietrznych dopiero w 1978 roku.
Dlaczego powstał F-16?
Genezy F-16 należy szukać w debacie nad kosztami i rozmiarami nowych myśliwców projektowanych w Stanach Zjednoczonych pod koniec lat 60. F-15 Eagle miał zapewnić przewagę powietrzną, ale był dużym, zaawansowanym i kosztownym samolotem. Część oficerów i analityków uważała, że potrzebna jest także prostsza, lżejsza konstrukcja przeznaczona przede wszystkim do walki manewrowej.
Wśród zwolenników takiego podejścia znajdowali się major John Boyd i inżynier Pierre Sprey. Grupę skupioną wokół tej koncepcji zaczęto określać mianem „myśliwskiej mafii” (Fighter Mafia). Boyd, wcześniej pilot i inżynier, współtworzył z matematykiem Thomasem Christie teorię manewrowości energetycznej, znaną jako teoria E-M. Pozwalała ona oceniać możliwości myśliwca przez analizę jego energii, prędkości, przyspieszenia i zdolności do odzyskiwania energii podczas manewru.
Na tej podstawie promowano pomysł lekkiego myśliwca, który nie musiałby konkurować z cięższymi maszynami maksymalną prędkością czy rozbudowaną awioniką. Wymagania programu LWF obejmowały między innymi:
- Masa startowa nieprzekraczająca 9500 kg.
- Wysoką zwrotność w zakresie prędkości od Ma=0,6 do Ma=1,6.
- Zdolność do prowadzenia walk powietrznych na wysokości około 9100–12 200 m.
- Stałe działko M61A1 Vulcan kalibru 20 mm oraz możliwość przenoszenia co najmniej dwóch pocisków AIM-9 Sidewinder.
Oficjalną prośbę o propozycje dla programu LWF wydano 6 stycznia 1972 roku. W założeniu miał to być eksperymentalny program porównania prototypów, a nie od razu pełny konkurs na nowy samolot dla USAF.
Od YF-16 do seryjnego F-16
General Dynamics zgłosił do programu własny projekt, który po kolejnych analizach otrzymał oznaczenie YF-16. Konstruktorzy zastosowali między innymi układ płynnego połączenia skrzydła z kadłubem, przedłużenia krawędzi natarcia oraz elektryczny system sterowania fly-by-wire. Rozwiązania te poprawiały zachowanie samolotu podczas lotu z dużym kątem natarcia i pozwalały wykorzystać niestabilność aerodynamiczną na rzecz zwrotności.
YF-16 rywalizował z prototypem YF-17 firmy Northrop. Pierwszy lot YF-16 odbył się w 1974 roku. Rok później USAF wskazały konstrukcję General Dynamics jako zwycięzcę programu LWF. W tym momencie nie był to jeszcze dokładnie taki sam samolot, jaki znamy jako seryjnego F-16. Prototyp zaprojektowano jako lekki myśliwiec dzienny, natomiast późniejsze wymagania doprowadziły do wyposażenia go w radar, większe możliwości przenoszenia uzbrojenia i systemy potrzebne do wykonywania wielu rodzajów misji.
| Rok | Kamień milowy |
|---|---|
| 1972 | Ogłoszenie prośby o propozycje dla programu LWF. |
| 1974 | Pierwszy lot prototypu YF-16. |
| 1975 | Wybór projektu General Dynamics jako zwycięzcy programu. |
| 1978 | Wejście seryjnego F-16 do służby w USAF. |
Najważniejsza różnica między datami 1974 i 1978 polega więc na tym, że pierwsza oznacza narodziny konstrukcji w postaci latającego prototypu, a druga rozpoczęcie eksploatacji wersji seryjnej. W toku rozwoju F-16 przestał być wyłącznie lekkim myśliwcem do walki powietrznej. Stał się maszyną wielozadaniową, zdolną także do atakowania celów naziemnych.
Jaką rolę odegrał program LWF?
Program LWF stworzył warunki do bezpośredniego porównania dwóch konkurencyjnych prototypów i sprawdzenia w locie założeń teorii manewrowości energetycznej. Sukces YF-16 doprowadził do zamówienia samolotu przez USAF, a później do jego szerokiego przyjęcia przez państwa NATO. Konstrukcja opracowana przez General Dynamics otrzymała nazwę F-16 Fighting Falcon i rozpoczęła długą historię rozwoju kolejnych wersji.
To właśnie przejście od prostego, lekkiego myśliwca do wszechstronnej platformy bojowej zdecydowało o trwałości projektu. F-16 jest nadal modernizowany, między innymi do konfiguracji F-16V Viper, dzięki czemu konstrukcja zapoczątkowana pierwszym lotem YF-16 w 1974 roku pozostaje użyteczna we współczesnym lotnictwie wojskowym.
