Rewolwer przy siodle kowboja najczęściej znajdował się w specjalnym skórzanym futerale nazywanym olstrem. Nie był to po prostu pas przeniesiony na konia, lecz element wyposażenia jeździeckiego, który ułatwiał transport broni podczas wielogodzinnej pracy w terenie. Kabura przy biodrze służyła przede wszystkim do noszenia broni przy sobie, natomiast olstro odciążało jeźdźca i chroniło rewolwer przed kurzem, błotem oraz deszczem.
Rewolwer przy siodle a filmowy obraz kowboja
W westernach broń niemal zawsze znajduje się w kaburze przy pasie. Taki sposób noszenia rzeczywiście miał zastosowanie, zwłaszcza podczas pobytu w mieście, podróży pieszej albo sytuacji, w której liczył się szybki dostęp do rewolweru. Praca kowboja wyglądała jednak inaczej niż pojedynek na głównej ulicy miasteczka.
Kowboj spędzał wiele godzin w siodle, pilnując bydła, przemieszczając się między pastwiskami i wykonując ciężką pracę fizyczną. Obciążony pas mógł uciskać biodra, przesuwać się podczas jazdy i przeszkadzać przy wsiadaniu lub zsiadaniu z konia. Dlatego broń przeznaczona do transportu w terenie często trafiała do futerału przytroczonego do siodła. Ten futerał to właśnie olstro.
Czym było olstro?
Olstro było skórzanym pokrowcem na broń, mocowanym do siodła, zwykle w pobliżu łęku. Konstrukcja miała utrzymywać rewolwer w stałej pozycji i ograniczać jego kontakt z kurzem, wodą oraz błotem. W zależności od wykonania futerał mógł osłaniać większą część broni, a jego mocowanie zabezpieczało go przed wypadnięciem podczas jazdy.
Nie chodziło wyłącznie o wygodę. Rewolwery używane w XIX wieku były ciężkimi przedmiotami, a długi dzień spędzony na koniu zwiększał znaczenie każdego dodatkowego obciążenia. Olstro przenosiło ciężar na siodło zamiast na ciało jeźdźca. Broń pozostawała przy tym dostępna w sytuacji, gdy trzeba było zareagować na zagrożenie w terenie, obronić się przed drapieżnikiem albo skrócić cierpienie ciężko rannego zwierzęcia.
W codziennej pracy futerał przy siodle pełnił kilka funkcji:
- Odciążał biodra – ciężar rewolweru i futerału spoczywał na konstrukcji siodła, a nie na pasie jeźdźca.
- Chronił broń – skóra ograniczała dostęp kurzu, błota i wilgoci, które mogły utrudniać działanie mechanizmu.
- Ułatwiał transport – rewolwer pozostawał na koniu przez wiele godzin, bez ciągłego obciążania ciała.
- Zapewniał dostęp w terenie – broń można było wykorzystać w sytuacji awaryjnej bez przerywania jazdy i poszukiwania jej w jukach.
- Zmniejszał ryzyko zgubienia – prawidłowo zamocowany futerał był stabilniejszy niż luźna kabura przesuwająca się przy pasie.
Olstro czy kabura na pasie – co się różniło?
Oba rozwiązania służyły do przenoszenia broni, ale odpowiadały na inne potrzeby. Kabura przy pasie była związana z osobą użytkownika. Można było z niej korzystać po zejściu z konia i zachować broń przy sobie podczas chodzenia. Olstro było natomiast częścią wyposażenia wierzchowego. Po oddaleniu się od konia broń pozostawała przy siodle.
| Kryterium | Olstro przy siodle | Kabura na pasie |
|---|---|---|
| Szybkość dobycia | Wygodne podczas jazdy, lecz zależne od pozycji broni i ułożenia jeźdźca | Zwykle łatwiejsze po zejściu z konia i podczas chodzenia |
| Komfort długiej jazdy | Odciąża biodra i pas, dlatego dobrze sprawdza się przy wielogodzinnej pracy | Może uciskać ciało i przesuwać się podczas jazdy |
| Ochrona przed brudem | Skórzany futerał osłania broń przed pyłem, błotem i częściowo przed wilgocią | Zakres ochrony zależy od konstrukcji kabury, często mniejszy |
| Typowe zastosowanie | Transport broni podczas pracy w terenie i przemieszczania się konno | Noszenie broni przy sobie, obrona osobista i sytuacje poza siodłem |
Nie oznacza to, że każdy jeździec wybierał tylko jedno rozwiązanie. Wybór zależał od długości trasy, rodzaju pracy i tego, czy broń miała być stale przy człowieku. Podczas wyprawy gospodarczej olstro mogło być wygodniejsze. W mieście lub po zejściu z konia większą użyteczność miała kabura na pasie.
Colt, Remington i dopasowanie futerału
Rozwój rewolwerów wpływał na rozmiar oraz kształt futerałów. Popularne konstrukcje firmy Colt, w tym rewolwery kojarzone z epoką wojny secesyjnej i późniejszym pograniczem, miały własne proporcje lufy, rękojeści i kabłąka spustowego. Podobnie modele Remington wymagały futerałów dopasowanych do odmiennej budowy broni.
Olstro nie było więc uniwersalnym workiem na dowolny pistolet. Musiało utrzymywać konkretny model stabilnie, a jednocześnie pozwalać na jego wyjęcie bez zaczepiania o skórę. Wykonywano je przede wszystkim ze skóry, ponieważ materiał był trwały, podatny na formowanie i możliwy do naprawy w warunkach terenowych. Sposób mocowania do siodła również miał znaczenie, ponieważ futerał nie powinien kołysać się ani wypadać przy gwałtownym ruchu konia.
Olstro jest nazwą futerału przy siodle, nie nazwą rewolweru. Broń mogła być produkcji Colta, Remingtona albo innego wytwórcy, natomiast olstro określało sposób jej przechowywania i transportu.
Właśnie dlatego określenie „rewolwer przy siodle kowboja” opisuje nie tylko samą broń, ale także relację między uzbrojeniem a codzienną pracą jeźdźca. Pas służył do noszenia broni przy człowieku, a olstro pozwalało przewozić ją wygodniej podczas długiej jazdy. Ten drugi sposób był przede wszystkim rozwiązaniem użytkowym, podporządkowanym pracy, trwałości sprzętu i wygodzie konia oraz jeźdźca.
