Szacuje się, że wyprodukowano ponad 100 milionów karabinków systemu Kałasznikowa. Nie jest to jednak liczba samych AK-47, lecz całej rodziny konstrukcji, obejmującej między innymi AK, AKM, AK-74 i późniejsze odmiany. Wartość ta ma charakter orientacyjny i prawdopodobnie jest zaniżona.
AK-47 nie był seryjnym modelem
Odpowiedź na pytanie „AK-47 – ile wyprodukowano?” wymaga najpierw wyjaśnienia nazwy. AK-47 oznacza serię prototypów przedprodukcyjnych, opracowywanych pod koniec lat 40. XX wieku. Nie była to oficjalna nazwa masowo produkowanego karabinka przyjętego do uzbrojenia.
W 1949 roku Armia Czerwona przyjęła do służby seryjną wersję oznaczoną jako AK, a wariant ze składaną kolbą jako AKS. Konstrukcja wykorzystywała nabój pośredni 7,62 × 39 mm. Nazwa „AK-47” utrwaliła się później w mediach, popkulturze i języku potocznym jako określenie wszystkich karabinków Kałasznikowa.
Z technicznego punktu widzenia nie można więc podać wiarygodnej liczby wyprodukowanych egzemplarzy AK-47 jako konkretnego modelu. Szacunek przekraczający 100 milionów dotyczy szerzej rozumianego systemu Kałasznikowa, rozwijanego przez ponad 70 lat.
Dlaczego nie da się dokładnie policzyć produkcji?
Skala produkcji obejmuje broń wytwarzaną w Związku Radzieckim, później w Rosji, a także w wielu innych państwach. Część fabryk działała na podstawie licencji, inne produkowały kopie lub lokalne odmiany bez pełnej dokumentacji. Dokładne zestawienie wszystkich egzemplarzy jest przez to praktycznie niemożliwe.
Na niepewność szacunków wpływają przede wszystkim:
- brak jednej, globalnej ewidencji produkcji prowadzonej przez ponad siedem dekad,
- produkcja licencyjna i nielicencjonowana w wielu państwach, między innymi w Chinach, Polsce, na Węgrzech, w Finlandii i RPA,
- brak patentu obejmującego wszystkie rozwiązania konstrukcyjne, co ułatwiało powstawanie kopii i wariantów lokalnych,
- różne standardy dokumentowania produkcji oraz brak wiarygodnych danych dotyczących części zakładów.
Dlatego liczba 100 milionów funkcjonuje jako szeroko cytowany szacunek, a nie wynik globalnego spisu. Obejmuje zarówno oficjalne modele, jak i wiele konstrukcji bazujących na mechanice lub ogólnym projekcie Kałasznikowa.
Jak rozwijała się rodzina Kałasznikowa?
Rodzina ta nie ogranicza się do pierwotnego AK. Kolejne generacje zmieniały materiały, amunicję i wyposażenie, zachowując podstawowy układ konstrukcyjny.
| Model lub generacja | Okres wprowadzenia | Główne cechy |
|---|---|---|
| AK i AKS | 1949 rok | Pierwsze seryjne karabinki systemu, zasilane nabojem 7,62 × 39 mm |
| AKM | Od 1959 roku | Odchudzona i uproszczona wersja, w dużej mierze wykonana z elementów tłoczonych |
| AK-74 | Lata 70. XX wieku | Wersja dostosowana do naboju 5,45 × 39 mm, o mniejszym odrzucie |
| Seria AK-100 | Lata 90. XX wieku | Warianty eksportowe i wojskowe na amunicję 5,45 mm, 5,56 mm NATO oraz 7,62 × 39 mm |
| AK-12 | Od 2010 roku | Nowsza generacja z poprawioną ergonomią, szynami montażowymi i kolbą teleskopową |
Największą część globalnej produkcji stanowiły prawdopodobnie późniejsze i liczniejsze odmiany, zwłaszcza AKM oraz jego zagraniczne odpowiedniki. Nie ma jednak rzetelnych danych, które pozwalałyby przypisać konkretną liczbę do każdego modelu bez ryzyka wprowadzenia w błąd.
Jaka jest więc poprawna odpowiedź?
Najbezpieczniej powiedzieć, że wyprodukowano ponad 100 milionów egzemplarzy broni systemu Kałasznikowa. Nie oznacza to, że powstało tyle samo karabinków oznaczonych AK-47. Samo AK-47 było oznaczeniem prototypów, natomiast seryjne modele nosiły nazwy AK, AKS, AKM, AK-74 i kolejne.
W języku potocznym „AK-47” nadal bywa używane jako synonim kałasznikowa. W opisie technicznym lepiej jednak mówić o konkretnym modelu albo o całej rodzinie karabinków systemu Kałasznikowa.
