Weteran to zarówno doświadczony żołnierz lub osoba z wieloletnim stażem w danej dziedzinie, jak i – w znaczeniu prawnym – osoba, która spełniła określone warunki udziału w działaniach poza granicami państwa. W Polsce formalny status weterana wynika z ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa.
Co oznacza słowo „weteran”?
Termin ma dwa główne zastosowania. W języku ogólnym opisuje osobę doświadczoną, natomiast w przepisach odnosi się do określonego statusu przyznawanego uczestnikom zagranicznych misji i działań służbowych. Nie każdy były żołnierz jest więc automatycznie weteranem w rozumieniu ustawy.
Weteran w znaczeniu słownikowym i potocznym
Słownik języka polskiego PWN wskazuje trzy podstawowe znaczenia tego rzeczownika:
- Doświadczony żołnierz – były uczestnik wojny, powstania lub innych działań zbrojnych.
- Osoba z dużym doświadczeniem – ktoś, kto pracuje w danym miejscu od wielu lat albo dobrze zna określoną dziedzinę. Można powiedzieć na przykład „weteran pracy” lub „weteranka branży”.
- Żołnierz starożytnego Rzymu – wojskowy zwolniony ze służby po jej odbyciu, który mógł otrzymać odprawę pieniężną albo ziemię.
W codziennej polszczyźnie słowo często odnosi się więc nie do formalnego dokumentu, lecz do stażu i doświadczenia. „Weteranem” może być wieloletni pracownik, sportowiec, działacz społeczny albo osoba od dawna związana z określoną pasją.
Status prawny weterana w Polsce
Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa określa, kto może uzyskać oficjalny status weterana. Dotyczy to osób skierowanych do udziału między innymi w misjach pokojowych lub stabilizacyjnych, kontyngentach policyjnych i Straży Granicznej, zadaniach ochronnych oraz działaniach związanych z bezpieczeństwem państwa.
Przepisy obejmują także funkcjonariuszy i osoby uczestniczące w działaniach właściwych dla Służby Ochrony Państwa, a także członków grup ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej. Sam fakt służby wojskowej albo pracy w jednej z tych formacji nie wystarcza. Znaczenie ma skierowanie oraz wymagany czas udziału w działaniach.
Wymogi dotyczące czasu trwania udziału przedstawiają się następująco:
- W przypadku misji, kontyngentów i wskazanych działań – udział nieprzerwany przez okres, na jaki dana osoba została skierowana, ale nie krótszy niż 60 dni.
- Jeżeli udział odbywał się w kilku okresach – łącznie przez co najmniej 90 dni.
- W przypadku grup ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej – łącznie przez co najmniej 60 dni.
Weteran poszkodowany to szczególna kategoria osoby mającej status weterana. Chodzi o osobę, która podczas udziału w działaniach poza granicami państwa doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku związanego z tymi działaniami albo zachorowała w związku z wykonywaniem zadań lub obowiązków służbowych. Wymagane jest także spełnienie ustawowych przesłanek oraz przyznanie świadczeń odszkodowawczych.
Status weterana nie wynika z samego doświadczenia ani z faktu bycia byłym żołnierzem. W znaczeniu prawnym trzeba spełnić warunki określone w ustawie.
Jak uzyskać status weterana?
Uzyskanie statusu ma charakter formalny i nie następuje automatycznie po zakończeniu misji. Konieczne jest przejście procedury przewidzianej w ustawie z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa. Dokument ten pozostaje podstawowym źródłem informacji o wymaganiach, sposobie potwierdzania udziału w działaniach oraz uprawnieniach związanych ze statusem.
Artykuł nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie należy sprawdzić aktualne brzmienie przepisów ustawy o weteranach działań poza granicami państwa.
